Zespół suchego oka to przewlekła choroba filmu łzowego i powierzchni oka. Zespół suchego oka to nie tylko uczucie dyskomfortu czy pieczenia – to kłopotliwa dolegliwość, która potrafi zakłócić codzienne życie. Współcześnie, w erze skupionej na ekranach komputerów i urządzeń mobilnych, zespół suchego oka stał się powszechnym problemem. Choć może brzmieć jak łagodna przypadłość, jego wpływ na jakość widzenia i komfort oczu jest niebagatelny. Dlatego znalezienie skutecznych sposobów radzenia sobie z tym schorzeniem staje się coraz bardziej istotne.
Objawy suchego oka wynikają z niedostatecznej produkcji łez w stosunku do potrzeb, zbyt intensywnego ich parowania lub osłabionej przyczepności filmu łzowego do gałki ocznej.
Brak dostatecznej ilości łez ma znaczenie również dla natlenienia rogówki i działania przeciwbakteryjnego.
Za każdym razem, gdy górna powieka opada w trakcie odruchu mrugania, zabiera ze sobą część wydzieliny i rozprowadza ją po gałce ocznej, a nadmiernie natleniona cienka warstwa łez drogą dyfuzji oddaje tlen do rogówki. Rogówka jest bowiem jedynym miejscem w ludzkim ciele, które jest całkowicie pozbawione unaczynienia, bo inaczej nie byłaby całkowicie przezierna.
Film łzowy zawiera ogromne ilości różnych przeciwciał – w pojedynczej kropli łez może być ich ponad 1500. Jeśli więc łzy nie są wydzielane prawidłowo, wystawiamy oko na ryzyko:
- poważnej infekcji powierzchni rogówki oraz rzęs, a w efekcie może dojść do zapalenia powiek.
- uszkodzenia rogówki, w tym otarcia, owrzodzenia i blizny, które mogą trwale wpłynąć na widzenie.
- niewyraźnego widzenia i wahania ostrości widzenia, utrudniające codzienne czynności, takie jak czytanie czy prowadzenie samochodu.
- przewlekłego stan zapalnego, prowadzącego do długotrwałego dyskomfortu oczu i potencjalnych powikłań.
Rola gruczołów Meiboma
Najczęstsza postać zespołu suchego oka (około 86%) jest ta związana z nadmiernym parowaniem łez, zazwyczaj spowodowanym nieprawidłowym funkcjonowaniem gruczołów Meiboma. Jest ich kilkadziesiąt. Są umieszczone w górnej i dolnej powiece. Przy czym ważniejsze są te w dolnej powiece, zapewniają ok. 80% całkowitej produkcji wydzieliny łojowej. Gruczoły bardzo szybko wchłaniają tlen z powietrza. Pracują przez cały dzień, bez przerwy, a wydzielina zbiera się w menisku łzowym.
Metody leczenia zespołu suchego oka
Konwencjonalne metody zabiegowego leczenia zespołu suchego oka obejmowały masaż powiek, ciepłe okłady oraz ręczne wyciskanie wydzieliny gruczołów. Skuteczność tych metod była jednak ograniczona, a efekty niespójne.
Wykorzystanie IPL
Nowy rozdział w leczeniu zespołu suchego oka rozpoczął się w 2019 roku, gdy pojawiły się pierwsze doniesienia o wykorzystaniu systemów IPL.
Sam IPL umożliwia oczywiście rozgrzewanie skóry, które mogłoby upłynnić wydzielinę. Jego działanie jst ograniczone, ponieważ nie można nim podejść do wolnego brzegu powieki (min. 2 mm) ze względu na ryzyko utraty rzęs. A to właśnie tam znajdują się gruczoły, które są celem leczenia. Z tego powodu zaczęto wykorzystywać kombinację IPL z innymi zabiegami termicznymi, by do działania przeciwzapalnego IPL dołożyć upłynnianie wydzieliny. Np. połączenie IPL z grzaniem światłem czerwonym o niskiej energii (LLLT – Low Level Light Therapy). Wydawać by się mogło, że rozgrzanie gruczołów to proste zadanie, ale okazało się, że nie jest łatwo podać głęboko odpowiednio dużą ilość ciepła, nie narażając przy tym oka. Raportowana w literaturze skuteczność nadal pozostała niewystarczająca do uzyskania trwałej poprawy.
Kluczowymi czynnikami grzania powiek są temperatura, do której je podgrzewamy, jak i czas przez jaki tkanka jest utrzymywana w tej temperaturze. Badania wykazały, że tą graniczną temperaturą jest 43°C. Brak możliwości dalszego podnoszenia temperatury powoduje, że zaczyna odgrywać rolę drugi czynnik – czas. Im dłużej (więcej minut) rozgrzewana jest tkanka, tym oddziaływanie ciepła jest silniejsze. Wymaga to jednak ciągłej kontroli temperatury tkanki by w zależności od wyniku pomiaru, włączać lub wyłączać podawanie energii.
Wykorzystanie bipolarnego prądu RF
W 2023 roku pojawił się kolejny kamień milowy przeniesiony do okulistyki z medycyny estetycznej. Okazał się nim bipolarny prąd RF, aplikowany przez odpowiednio zaprojektowane elektrody umieszczane na powierzchni skóry powiek, z automatycznym sterowaniem rozgrzewania na podstawie ciągłego pomiaru temperatury tkanki.
Aplikator Forma I
Izraelska firma Inmode opracowała aplikator Forma I spełniający powyższe wymaganie. Forma I współpracuje z urządzeniem Envision.
Forma I wyposażona jest w dwie elektrody, pomiędzy którymi przez tkankę przepływa prąd RF. Odpowiedni rozmiar i rozmieszczenie elektrod definiują głębokość działania prądu RF do ok. 2 mm, a wbudowany, opatentowany czujnik automatycznie steruje podawaniem prądu RF, w zależności od zmierzonej temperatury powierzchni skóry. Nawet długotrwale utrzymywanie aplikatora nieruchomo w jednym punkcie nie spowoduje przegrzania tkanki.
Zabieg Forma-I dostarczając energię do zablokowanych gruczołów Meiboma, umożliwia swobodny przepływ łoju zapobiegając szybkiemu parowaniu łez. Nacisk aplikatora dodatkowo umożliwia wyciśnięcie łoju.
Zalety zabiegu
• Natychmiastowa poprawa objawów zespołu suchego oka
• Bezpieczny, komfortowy i bezbolesny
• Szybki, nieinwazyjny, bez okresu rekonwalescencji
• Zabieg dopasowany do indywidualnych potrzeb
• Dodatkowe korzyści estetyczne, stymulujacja produkcji kolagenu, co pomaga napiąć skórę wokół oczu i zmniejszyć wiotkość powiek.
W zależności od nasilenia zespołu suchego oka, osiągnięcie pożądanych rezultatów może wymagać kilku sesji zabiegowych.
Łączenie IPL i bipolarnego RF
W przypadku pacjentów z przewlekłym zespołem suchego oka, połączenie terapii RF z terapią IPL może znacznie poprawić wyniki leczenia. Terapia IPL działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo, zmniejszając przewlekłe zaczerwienienie i podrażnienie, często występujące u pacjentów z zespołem suchego oka. Łączne stosowanie tych zabiegów zapewnia: głębszą i dłużej utrzymującą się ulgę dzięki eliminacji dysfunkcji gruczołów Meiboma i stanu zapalnego.
Aplikator Lumecca I
Izraelska firma Inmode opracowała aplikator IPL Lumecca I. W porównaniu do klasycznych IPL charakteryzuje się on wysoką mocą szczytową, co przekłada się na mniejszą liczbę zabiegów w leczeniu stanu zapalnego powiek. Wysoka moc szczytowa umożliwia pracę krótkim impulsem poniżej 10 ms. Jest to szczególnie istotne w przypadku naczyń o bardzo małej średnicy, a takie występują na powiekach. Klasyczne systemy IPL bez problemu emitują impulsy rzędu 10-30 ms. W Lumecca I mamy możliwość uzyskania impulsów o długości 6-8 ms.
Zabieg
W zależności od wskazań i przeciwwskazań, zabieg dopasowujemy do potrzeb pacjenta. Można użyć tylko IPL, tylko RF lub połączyć ich działanie.
Korzystniej jest najpierw wykonać zabieg działający głębiej (RF). W przypadku prądu RF ciepło generowane jest bezpośrednio w skórze właściwej i nie wpływa nadmiernie na naskórek, a działanie IPL skumulowane jest w wierzchniej warstwie na głębokości do ok. 0,5 mm. Co więcej, rumień który pojawia się lub nasila po rozgrzewaniu RF, zwiększa skuteczność zabiegu IPL wykonywanego w drugiej fazie ze względu na większą ilość chromoforów pochłaniających światło.
Stosownie do wskazań, w kolejnym kroku wdrażamy IPL działający pod kątem stanu zapalnego, nużeńca i objawów trądzika różowatego.
Aparat Envision
Aparat Envision firmy Inmode jest wyposażony w aplikator Forma I i Lumecca I. Można nim wykonywać pelny zakres leczenia gruczołów Meibolna. Kliniki stosujące system Envision raportują obecnie wskaźnik skuteczności terapii RF/IPL na poziomie 85-90%, przy zachowaniu ścisłego monitorowania klinicznego każdego pacjenta zarówno przed rozpoczęciem leczenia, jak i po upływie 20 tygodni od jego zakończenia. Uzyskane wyniki sugerują istnienie istotnego potencjału do odejścia od długotrwałego modelu leczenia farmakologicznego na rzecz krótkotrwałych interwencji zabiegowych.
W pilotażowych, wieloośrodkowych badaniach pacjentów z zespołem suchego oka poddanych udrażnianiu gruczołów Meiboma z użyciem bipolarnego prądu RF Forma-I wykazano, że leczenie w ten sposób stanowi skuteczną metodę redukcji podmiotowych i przedmiotowych objawów zespołu suchego oka. Uzyskane dane potwierdzają, że jej efekty utrzymują się co najmniej przez 6 miesięcy u większości pacjentów.
Dodatkowe efekty zabiegowe
Jak wiadomo zabiegi prądem RF oraz IPL znalazły szerokie zastosowanie w medycynie estetycznej. Aplikatorami Forma I i Lumecca I można nią wykonać wiele różnych zabiegów. Envision to wszechstronne urządzenie do leczenia różnych zmian w obrębie oczodołu, wokół oczu np na skutek działania nużeńców.
Aby umożliwić rozszerzenie oferty zabiegowej na obszar twarzy aparat Envision można wyposażyć dodatkowo w aplikator radiofrekwencji RF Morpheus8.
Zabiegi frakcyjne RF mają wyższą od izotretinoiny skuteczność, niższy wskaźnik nawrotów i lepsze rokowania w kontekście zarówno zapobiegania, jak i usuwania blizn potrądzikowych. Ten aplikator sprawdza się również doskonale do redukcji przepuklin tłuszczowych pod okiem, podskórnej tkanki tłuszczowej i obrzęków wodnych; do pobudzenia produkcji kolagenu; napinania powięzi i SMAS; poprawy jakości skóry powiek po zabiegach blefaroplastyki lub w okolicy oka czy do korygowania asymetrii po zabiegach chirurgicznych (np. delikatnego opadania powieki).
Envision to nowy standard w leczeniu zespołu suchego oka. Umożliwia rozszerzenie oferowanych procedur o zabiegi medycyny estetycznej w delikatnych obszarach twarzy.
