W ostatnim okresie czasu po 20 latach wraca do gabinetów zabieg fotoodmladzania. Podstawowym aparatem do jego wykonania było i jest światło szerokopasmowe IPL (Intense Pulsed Light). Od jego wprowadzenia do medycyny estetycznej upłynęło prawie 30lat.
Zabieg fotoodmładzania obejmuje wyrównanie:
• koloru skóry – zmiany pigmentowe i naczyniowe
• struktury skóry – wygładzenie i zmniejszenie wiotkości.
Dlaczego zabieg fotoodmładzania ma tak zmienne losy?
Na przestrzeni lat zmieniła się technologia aparatów, natomiast nie zmieniło się zjawisko oddziaływania światła na tkankę – fototermoliza. Z tego powodu rozwój technologii aplikatorów światła szerokopasmowego obejmował dwa kierunki: ergonomię i konstrukcję lampy ksenonowej. Poszczególne aparaty IPL różnią się możliwościami regulacji parametrów światła: zakresem długości fali, czasem trwania i energią impulsu.
Przykładowo światło szerokopasmowe Lumecca Peak firmy Inmode ma gęstości mocy do 4,2kW/cm2, dla czasu impulsu rzędu 3-4ms; co czczyni ją najskuteczniejszą w usuwaniu zmian naczyniowych i pigmentowych.
Trochę historii
Historia powstania IPL rozpoczyna się w 1996 r kiedy Shimon Eckhouse Ph.D. i Michael Kriendel Ph.D opracowali podstawy teoretyczne.
Każdy IPL jest światłem szerokopasmowym. Pierwsze aparaty Vasculight na rynek polski wprowadził
SHAR-POL w 1998r. SHAR-POL jest prekursorem w zakresie wdrażania procedur fotoodmładzania za pomocą IPL.
Zasada działania światła szerokopasmowego
Najważniejszą częścią IPL jest lampa ksenonowa, ktora emituje impulsy światła o dużej energii i o szerokim spektrum fal (od ultrafioletu do podczerwieni) IPL emituje światło polichromatyczne, czyli jednocześnie wiele długości fal od 400nm do 1200nm. Stąd nazwa światło szerokopasmowe.
W medycynie estetycznej leczenie za pomocą IPL opiera się na selektywnej fototermolizie. Selektywna fototermoliza to niszczenie komórek energią światła. Energia światła o określonych parametrach jest absorbowana przez wybrane chromofory zawarte w tkankach (hemoglobina, melanina, woda) i zamieniana na energię cieplną. Wówczas odpowiednie tkanki zostają ogrzane do temperatury, która je niszczy bez uszkadzania tkanek sąsiadujących.
W urządzeniach IPL zakres emitowanych fal zależy od zastosowanego filtra. Przez jego wymianę możemy zmieniać oddziaływanie światła na tkankę – dopasowując jedno urządzenie do wielu problemów estetycznych. Filtry odcinające widmo emitowanego światła od dołu mają różne wartości, przykładowo: 420, 470, 515, 560, 590, 650 lub 695 nm.
Zaletą IPL jest zmienność szerokości impulsu w stosunkowo szerokim zakresie od kilku milisekund do kilkuset milisekund. Energia może być dostarczana pojedynczym impulsem lub ciągiem impulsów. Nawet pierwszy IPL miał wiele filtrów i wyrafinowaną strukturę impulsów.
Zabieg fotoodmładzania
W 1998r dr Patryk Bitter wykonał po raz pierwszy procedurę, którą nazwał „photofacial”. Jej wyniki przedstawił na Międzynarodowej Konferencji Dermatologicznej w Atenach. Procedura była wykonywana za pomocą technologii IPL.
Ponieważ zabieg był skuteczny od 2000r na świecie pojawiła się procedura „photorejuvenation”. Do polskiej dermatologii termin „fotoodmładzanie” w roku 2001r wprowadził SHA-RPOL.
Zmiany naczyniowe
Leczenie zmian naczyniowych i pigmentowych opiera się na zasadach selektywnej fototermolizy przedstawionych przez Andersona i Parisha (Anderson, R.R. and Parrish, J.A. (1983) Selective Photothermolysis: Precise Microsurgery by Selective Absorption of Pulsed Radiation. Science, 220, 524-527):
- głębokość penetracji światła powinna być wystarczająco duża, aby osiągnąć cel leczenia.
- absorpcja światła przez cel leczenia powinna być wyższa niż przez otaczającą tkankę
- światło powinno być dostarczane w sposób impulsowy, a czas trwania impulsu powinien być krótszy niż czas relaksacji termicznej celu leczenia
Jak wiadomo, z teorii selektywnej fototermolizy, optymalny zakres długości fali z punktu widzenia absorpcji światła w naczyniach krwionośnych i przebarwieniach to 500-600nm.
Drugim, bardzo ważnym parametrem decydującym o skuteczności zabiegu selektywnej fototermolizy jest czas impulsu światła. Czas ten powinien być krótszy od czasu relaksacji termicznej (TRT) zmiany, którą chcemy usunąć. TRT to nic innego jak czas, w którym połowa dostarczonej energii rozprasza się do otaczających tkanek. Jeśli więc czas impulsu jest zbyt długi, dostarczona przez światło energia wycieka do otaczających tkanek i zamiast podgrzać selektywnie cel, rozgrzewa tkanki wokół, co jest zjawiskiem niekorzystnym – rośnie ryzyko ogólnego oparzenia skóry.
Klasyczne systemy IPL bez problemu emitują impulsy rzędu 20-30ms, jednak aby uzyskać czasy impulsu poniżej 10ms, potrzebna jest wysoka moc szczytowa błysku lampy i tu klasyczne rozwiązania nie zdają egzaminu. Uzyskiwane typowo impulsy 20ms ograniczają zastosowania IPL do naczyń powyżej 150 µm, a to już dość duże naczynia jak na rumień. Typowo, w zmianach rumieniowych znajdujemy naczynia o średnicy 10-100µm, zatem optymalny czas impulsu do usuwania rumienia to kilka milisekund.
Najnowsza konstrukcja światła szerokopasmowego Lumecca Peak umożliwia uzyskanie gęstości mocy do 4,2 kW/cm2, co przekłada się na czas impulsu rzędu 3-4 ms dla typowych parametrów, stosowanych do usuwania zmian naczyniowych 10-12 J/cm2. Znacząco zwiększa się w ten sposób ilość naczyń, które usuwamy i rośnie całkowita skuteczność zabiegu.
Zmiany pigmentowe
W przypadku usuwania zmian pigmentowych, optymalne są impulsy nanosekundowe ale systemy IPL z impulsami milisekundowymi również nadają się do usuwania takich zmian w płytkich warstwach skóry (epidermal-dermal juction). Podobnie jak opisano powyżej, w porównaniu do klasycznych IPL, system Lumecca i Lumecca Peak dzięki większej mocy (krótsze czasy impulsu) oraz większej absorpcji w melaninie (40% spektrum światła w paśmie 500-600nm), zapewnia większą selektywność i mniejsze nagrzewanie tkanek otaczających. Krótsze impulsy pozwalają na usuwanie zmian pigmentowych we wcześniejszym stadium (o mniejszym kontraście w stosunku do skóry), w czasie gdy jeszcze nie są widoczne dla nieuzbrojonego oka.
Odnowa skóry
Starzenie się skóry wiąże się ze zmianami histologicznymi i biochemicznymi.
Efektywność zabiegów IPL na poprawę wiotkości skóry jest opisywana w kilkunastu publikacjach.
W “Intense pulsed light induces synthesis of dermal extracellular proteins in vitro” E. Cuerda-Galindo1 & G. Díaz-Gil1 & M. A. Palomar-Gallego1 & R. Linares-GarcíaValdecasas1 (# Springer-Verlag London 2015) przedstawiono wyniki badań wpływu długości fali i rodzaju impulsu na odnowę skóry.
Naświetlanie IPL zwiększa: proliferację fibroblastów, poziomy informacyjnego RNA (mRNA) dla kolagenów typu I i III oraz metaloproteinazy 1 (MMP-1). Wzrasta ilość białek ECM (złożona sieć różnych białek strukturalnych, która obejmuje białka, białka macierzyste, proteoglikany, hialuronian i glikoproteiny) oraz niektórych białek macierzy zewnątrzkomórkowej, takich jak kwas hialuronowy (HA) i dekoryna. W zależności wymienionych wzrostów od długości fali światła widoczne są dwie tendencje. Makrocząsteczki są stymulowane przez naświetlanie IPL niezależnie od długości fali lub rodzaju impulsu. Dekoryna i wersykan, zależą od długości fali i są stymulowane filtrem 550–1200.
W Journal of Investigative Dermatology (2013), Volume 133 Rejuvenation of Gene Expression Pattern of Aged Human Skin by Broadband Light Treatment: A Pilot Study Anne Lynn S. Chang1 , Patrick H. Bitter Jr2 , Kun Qu1 , Meihong Lin1 , Nicole A. Rapicavoli1,3 and Howard Y. Chang opublikowano wyniki zabiegów odmładzania genowego aparatem IPL Sciton BBL. Przedstawiono wyniki badań zabiegów przeprowadzonych w odstępach 4-tygodniowych, (łącznie trzy zabiegi), stosując filtr odcięcia 515 nm lub 560 nm przy pojedynczym impulsie o czasie trwania 10–20 ms i gęstości energii 8–14 J/ cm2.
Celem było zbadanie molekularnych zmian starzenia się skóry. Zaobserwowano liczne zmiany ekspresji genów związane ze ścieżkami poza organizacją tkanki łącznej, które mogą być modulowane przez IPL.
Patrick Bitter Jr, MD w artykule „Intense pulsed light: Where we are now?” (Dermatological Reviews. 2021;1–9. John Wiley & Sons Ltd. ) opisał napinanie skóry za pomocą światła szerokopasmowego jako zabieg, którego celem jest osiągnięcie temperatury skóry i tkanki podskórnej 40–42°C i utrzymanie jej przez 2–4 minuty.
Przegląd prac dotyczących wykorzystania IPL do odnowy skóry przedstawiono w artykule “Intense Pulsed Light on skin rejuvenation: a systematic review Abdias Fernando Simon Sales1 · Isabella Liba Pandolfo1 · Matheus de Almeida Cruz1 · Julia Risso Parisi2 ·Lívia Assis Garcia3 · Cintia Cristina Santi Martignago1 · Ana Cláudia Muniz Renno1 · Patricia Gabrielli Vassăo1 (Archives of Dermatological Research 2021). Przegląd wykazał, że w procesie odmładzania skóry za pomocą IPL widoczne są pozytywne rezultaty. Dotyczy to zarówno osób płci męskiej, jak i żeńskiej, w wieku od 21 do 80 lat, z typem skóry I–IV według klasyfikacji Fitzpatricka. Większość badań dotyczyła zabiegów IPL na twarzy, Zastosowany zakres parametrów IPL był szeroki: długość fali od 450 do 1400 nm, gęstość energii od 5,5 J/cm2 do 40 J/cm2. Liczba przejść wahała się od 1 do 3–4 przejść, a i liczba sesji od 3 do 7.
Zdaniem autorów przeglądu chociaż istnieją pozytywne efekty działania IPL w odmładzaniu skóry jest nadal kontrowersyjne, głównie w odniesieniu do parametrów pozwalających na osiągnięcie najlepszych rezultatów.
Podsumowanie
Z przeglądu publikowanych opisów zabiegów fotoodmładzania światłem szerokopasmowym zastosowanie IPL do usuwania zmian naczyniowych i pigmentowych jest skuteczne. W tych zabiegach pożądana jest jak najwyższa gęstość energii impulsu i jak najkrotszy czas trwania impulsu w paśmie 500-600nm. Niekwestionowanym liderem jest w tym przypadku Lumecca Inmode.
Ważną rolę pełni również geometria naświetlania Gdy światło jest aplikowane przez mały rozmiar plamki, rozpraszane fotony szybko opuszczają wiązkę. Wówczas wpływ wiązki na naświetlane tkanki maleje bardzo szybko w funkcji głębokości, ponieważ większość energii jest rozpraszana na boki w górnych warstwach skóry (głównie naskórku) nie osiągając naczynia. Przy dużej powierzchni naświetlania światło penetruje głębiej, ponieważ rozpraszane fotony nie opuszczają od razu wiązki świetlnej (źródło fotonów ma płaski kształt).
W zabiegach odnowy skóry zdaniem autorów dokładny mechanizm poprawy struktury skóry na skutek naświetlania IPL nie jest do końca jasny. Nagrzewanie skóry właściwej prawdopodobnie wynika z absorpcji wody przez skórę, a także z propagacji ciepła z powierzchniowych naczyń krwionośnych. Rozkład energii IPL dla różnych długości fal oraz czas trwania zabiegu wpływają na grzanie kolagenu. Im dłuższa fala tym więcej energii jest apsorbowane przez kolagen. Przykładowo dla Lumecca zaleca się pasmo od 580nm do 1200nm. Znaczenie ma również wielkość plamki. Większa plamka zapewnia wysoki stopień pokrycia skóry, co jest atrakcyjnym rozwiązaniem dla pacjentów, którzy nie chcą akceptować długotrwałej absencji w pracy i aktywności społecznej.
W „The effect of temperatures above 37°C on collagen denaturation in a physiological environment” (Leann Pushee Noryhern Illinois University 2000). opublikowano wyniki badań zależności uszkodzenia struktury kolagenu od temperatury grzania i czasu grzania.
Z przedstawionego wykresu wynika, że utrzymywanie temperatury 40–42°C przez 2–4 minuty powoduje przebudowę tylko paru procent kolagenu.
Kluczowym warunkiem uzyskania pozytywnych wyników klinicznych termoliftingu jest utrzymanie temperatury skóry właściwej na poziomie 42- 45st C przez odpowiednio długi czas (minimum 30 minut). Takie wartości nie są możliwe technologicznie do uzyskania przez IPL. Kolejnym problemem jest kontrola temperatury skóry w trakcie zabiegu w celu utrzymania jej na odpowiednim poziomie. Za wysoka może spowodować oparzenia, za niska brak skuteczności zabiegu.
Z tych dwóch powodów wprowadzono techniki łączone. Do tego typu zabiegów rozpowszechnione są systemy wykorzystujące nieinwazyjne przez skórne działanie prądu RF. W trakcie jednego zabiegu światłem szerokopasmowym usuwa się zmiany naczyniowe i pigmentowe oraz podgrzewa skórę przez odpowiednio długi czas mierząc równocześnie jej temperaturę. Razem te dwie technologie: IPL i prąd RF, działają harmonijnie i synergicznie, aby rozwiązać szeroki zakres problemów skórnych związanych z fotoodmładzaniem.
