Przewlekły ból kolana to powszechny problem, który wpływa na ogólny stan zdrowia, obniża jakość życia i stwarza poważne wyzwania społeczno-ekonomiczne.
Główne przyczyny bólu kolana to:
- zwyrodnieniowa choroba stawów
- operacje kolana
Obecnie szacuje się liczbę pacjentów powyżej 40. roku życia cierpiących na ból kolana spowodowany chorobą zwyrodnieniową stawów na 654 milionów.
Każdego roku przybywa 86 milionów nowych pacjentów z bólem kolana spowodowanym chorobą zwyrodnieniową stawów. Rocznie wykonuje się ponad 1 milion operacji endoprotezoplastyki stawu kolanowego. 20-30% pacjentów nadal odczuwa ból po operacji.
Jedną z metod leczenia bólu kolana jest ablacja nerwów w kolanie. Szacuje się, że liczba zabiegów na świecie wynosi 129 tys. rocznie, a do 2030 r. wzrośnie do ponad 400 tys.
Globalny rynek ablacji stawu kolanowego wynosi 309 mln USD i oczekuje się, że do 2030 r. wzrośnie do ponad 1000 mln USD.
Chociaż istnieje kilka zachowawczych i chirurgicznych opcji leczenia przewlekłego bólu kolana, ich ograniczenia i potencjalne skutki uboczne utrudniają wybór najodpowiedniejszej metody.
Wybór nerwów do ablacji
Wybór nerwów w leczeniu bólu ma kluczowe znaczenie dla określenia skuteczności i bezpieczeństwa zabiegu. W zależności od konkretnego kontekstu leczenia, terapia może być ukierunkowana na różne struktury anatomiczne, obejmujące nerwy, zwoje nerwowe lub tkanki. W leczeniu bólu choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego, okazało się skuteczne oddziaływanie na nerwy: nerw kolanowy górny przyśrodkowy, nerw kolanowy dolny przyśrodkowy, nerw kolanowy górny boczny, nerw kolankowy, nerw kolankowy boczny dolny, nerw udowo-goleniowy oraz pośrednie gałęzie mięśniowe nerwu udowego.
Większość dotychczasowych badań skupiała się na trzech tradycyjnych nerwach kolanowych, ale istnieją badania, które zalecają ukierunkowanie na więcej nerwów.
Terapia radiofrekwencją RF
Jedną z obiecujących metod leczenia jest terapia radiofrekwencją (RF), uznawana za skuteczną, małoinwazyjną i zapewniającą szybki powrót do zdrowia w leczeniu przewlekłego bólu kolana
Terapia RF to metoda medyczna wykorzystująca energię elektromagnetyczną RF do oddziaływania na tkanki, Generatory RF wytwarzają prąd przemienny, indukujący pola elektromagnetyczne o wysokiej częstotliwości. Fale te przenikają przez tkanki, gdzie powodują oscylacje naładowanych cząstek (głównie jonów), prowadząc do efektów termicznych, które mogą zmieniać właściwości tkanek. Na skuteczność terapii RF wpływają różne czynniki, w tym częstotliwość, moc wyjściowa i czas trwania ekspozycji
Terapia częstotliwością radiową (RF) nerwów kolanowych ma na celu przerwanie transmisji sygnału bólowego z czuciowych nerwów kolanowych za pomocą uszkodzenia termicznego. Terapia RF może być przeprowadzona przy użyciu trzech głównych różnych modalności RF: konwencjonalnej RF z różnymi iteracjami mającymi na celu zwiększenie rozmiaru uszkodzenia, chłodzonej RF i pulsacyjnej RF.
Powszechnie stosowanymi technikami są klasyczna RF i bipolarne chłodzone wodą RF.
W bipolarnej RF, symetrycznie rozmieszczone elektrody są umieszczane wokół obszaru docelowego. Obie elektrody służą jako przewód dla prądu elektrycznego, co skutkuje większymi uszkodzeniami w porównaniu z konwencjonalną RF.
Chłodzona wodą technologia RF zyskała uwagę ze względu na swoją zdolność do tworzenia większych obszarów uszkodzeń z kontrolowanym rozkładem temperatury, zmniejszając ryzyko uszkodzeń termicznych, jednocześnie zapewniając skuteczną ablację nerwów.
Ablacja laserowa
W związku z rosnącą liczbą pacjentów skarżących się na przewlekły ból kolana rośnie zainteresowanie poszukiwaniem innowacyjnych opcji terapeutycznych. Jedną z najnowszych jest ablacja laserowa.
Niemiecka firma Biolitec wiodący producent laserow diodowych opracowala i wdrożyła terapię laserowej ablacji nerwów kolanowych.
Działanie termiczne lasera na nerwy jest spowodowane pochłanianiem światłla o określonej długości fali przez tkankę (fototermoliza). Zjawisko fototermolizy występuje w punkcie naświetlenia i działanie ciepła na otaczające tkanki jest znikome.
Ablacja jest wykonywana za pomocą lasera diodowego Leonardo Mini emitującego światło o długości 1470nm wyposażonego w światłowód o średnicy 360 µm.
Zabieg
Zabieg składa się z trzech etapów:
- diagnostyki, planowania i oznaczania celów ablacyjnych
Diagnostykę wykonuje się a pomocą fluoroskopii ramienia C
- podanie miejscowego środka znieczulającego
Zaleca się znieczulenie skóry i tkanek miękkich 1% lidokainą.
- wykonanie ablacji laserowej pod kontrolą ramienia C
Porównanie ablacji RF i laserowej
Obydwa zabiegi ablacji wykorzystują termiczne działanie na nerw.
W przypadku ablacji RF ciepło rozchodzi się wzdłuż elektrody. Jej położenie w stosunku do nerwu powinno być zbliżone do równoległego. Efekt cieplny jest uzyskiwany na skutek ruchów jonów.
W ablacji laserowej działanie termiczne jest tylko na końcu cienkiego światłowodu. Sposób rozchodzenia się ciepła ma wpływ na skuteczność eliminacji bólu. W przypadku ablacji RF grzana jest nie tylko tkanka nerwu, ale też tkanki otaczające. Działanie jonów jest pośrednie bez precyzji przestrzennej. Ponadto wprowadzenie elektrody wzdłuż nerwu nie zawsze jest możliwe. Z tego względu większość zabiegów wykonuje się na trzech nerwach kolanowych.
Opisanych ograniczeń nie ma ablacja laserowa. Efekt fototermolizy występuje bezpośrednio w nerwie poddanym zabiegowi. Wkłucie światłowodem w nerw jest precyzyjne i wykonanie zabiegu może być ukierunkowane na kilka nerwów.
Istotnym czynnikiem jest również obszar objętościowy działania fototermolizy i efektu jonowego. Jak wynika z badań średnia objętość zmiany dla fototermolizy wynosi 1830mm3, a dla efektu jonowego 936mm3.
Badania porównawcze skuteczności zabiegów i kosztw wykazały:
- ablacja laserowa: skuteczność 24 miesiące, koszt zabiegu 300 $
- ablacja RF standardowa: skuteczność 12 miesięcy koszt 150$; chłodzona: skuteczność 24 miesiące, koszt 600$
Porównanie ablacji laserowej z ablacją RF wykazuje lepszą skuteczność ablacji laserowej. Należy jednak podkreślić, że ablacja laserowa jest nowatorskim zabiegiem i ośrodków wykonujących zabiegi jest na świecie kilka.
Firma Biolitec organizuje szkolenia umożliwiające lekarzom pozyskanie wiedzy i umiejętności zabiegowych.
